|
HAM DERİ
Deri Nedir? Deri Kaça Ayrılır?
Hayvandan yüzülen ve tabakhanelerde işlenmeğe hazır olan deriye ham deri,
işlendikten sonra ortaya çıkan deriye ise mamul deri denir.
1- Ham deriler iki türlüdür:büyük bacak, küçük bacak.
2- Ham deriler işlenerek mamul deri biçimine girer. Mamul deriler üç
türlüdür: alt derileri, kayışlık, taban astarı ve kösele; yüz derileri,
vidala, glase, vaketa, süet, meşin, sahtiyan ve astarlık; lüks kullanımlı
deriler,lüks olarak kullanılan çanta, eldiven, cilt v.b. derileri..
Ham Derilerin Kesim–Yüzüm İşlemleri Sorunu
Yurtiçinde elde edilen büyükbaş hayvan ham derilerin hali hazırda yürürlükte
olan TSE 4877 No’lu standart ve 21 Aralık 2002 tarihli 24970 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Derilerin Elde Edilmesi, Taşınması,
Toplanması, Korunması, Ambalajlanması ve Depolanması Hakkındaki Yönetmelik”
esaslarına göre uygun kesim ve yüzüm işlemlerine tabi tutulmamasıdır.
Ham deri kafa-kuyruk ile birlikte deri sanayine intikal ettirildiğinde
nakliye ve işçilikte ek maliyetler ortaya çıkarken, ekonomik bir değeri olan
kafa etkin bir biçimde değerlendirilmemektedir. Ayrıca bu bölgelerin yeterli
tuzlanamaması nedeniyle bakteri oluşmakta ve ham derinin kullanım alanını
daraltmaktadır. Koyun ve kuzuların da tulum halinde çıkartılmaması ham
deride çizik ve kesiklerin olmasına neden olmaktadır.
Sorunun Geçmişi
Tanımı yapılan sorun, Türk deri sanayicisinin yıllardan beri kanayan bir
yarasıdır. Avrupa standartlarında ham deri elde edilememesi deri
sanayicilerini ham deri temini konusunda yurt dışı kaynaklara yöneltmiş bu
durum da hem para hem de zaman kaybına neden olarak Türkiye ekonomisinde
önemli bir yeri olan deri sektörünün uluslar arası arenadaki rekabet gücünün
azalmasına neden olmuştur.
Bu sorunun çözümü amacıyla harekete geçen Türkiye Deri Sanayicileri Derneği
ilk olarak ihtiyari standartlar kapsamında olan uygun kesim–yüzüm
işlemlerini zorunlu standartlar arasına alınmasını sağlamıştır. Hemen
ardından T.C. Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı ile yapılan yoğun temaslar
neticesinde “Derilerin Elde Edilmesi, Taşınması, Toplanması, Korunması,
Ambalajlanması ve Depolanması Hakkındaki Yönetmeliği hazırlayarak 24970
sayılı Resmi Gazete’de 21 Aralık 2002 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe
girmesini sağlamıştır.
Yürürlüğe girmesine rağmen uygulamada yer bulamayan söz konusu Yönetmelik
yine T.C. Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı ile temaslarda bulunularak 81 İl
Valiliği ve Tarım İl Müdürlüğü’ne iki defa Talimat gönderilmesi sağlanmış ve
ilgili il sınırlarındaki mezbaha ve kombinalarda uygulanması ve denetlenmesi
gereği vurgulanmıştır.
Türkiye Deri Sanayicileri Derneği olarak İstanbul’daki mezbaha ve kombinalar
ziyaret edilerek Yönetmelikle ilgili hususlar açıklanmıştır. Bu ziyaretler
sonrası bir süre İstanbul’daki mezbaha ve kombinalar uygun kesim – yüzüm
işlemlerini uygulamış olsalar da kimsenin uymadığı bir ortamda onlarda
uygulamadan vazgeçmişlerdir.
Sorunun Mevcut Durumu
Sarf edilen bütün çabalara rağmen bugün gelinen noktada söz konusu
Yönetmeliğin hala uygulanmadığı görülmektedir.
3285 Sayılı Hayvan Sağlığı ve Zabıtası Kanunu’nda yer alan cezai
müeyyidelerde Yönetmeliğe ilişkin bir yaptırımın olmaması bu sorunun en
güçsüz tarafını oluşturmaktadır. İlgili kanunun 33. maddesinin ikinci
fıkrasında “Hayvanların kesim şartları, kesim öncesi ve sonrası muayeneleri
ve mecburi kesimlerle ilgili hususlar Bakanlıkça Yönetmelikle düzenlenir”
denilmesine rağmen cezai müeyyideler kısmında söz konusu maddeye ilişkin bir
müeyyidenin olmaması Yönetmeliğin yaptırım gücünü ortadan kaldırmaktadır.
Gelinen son noktada T.C. Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı ile yapılan son
temaslarda 3285 Sayılı Hayvan Sağlığı ve Zabıtası Kanunu’nun bazı
maddelerinde değişiklik yapılması için çalışmalara başlandığı, söz konusu
sorunun çözümüne yönelik değişikliklerinde taslak metinde yer aldığı
belirtilmiştir.
Soruna İlişkin Çözüm Önerisi
Bahsedilen bütün bu gelişmelerden sonra ülkemizin lokomotif sektörlerinden
birisi olan deri sektörünün ihtiyaç duyduğu standartta ham derinin ilgili
Yönetmelik’te belirtilen uygun kesim – yüzüm işlemlerine tabi tutulmasını
sağlamak amacıyla 3285 Sayılı Hayvan Sağlığı ve Zabıtası Kanunu’nda gerekli
değişikliklerin yapılarak cezai müeyyidelerle işlerlik kazandırılması en
kısa zamanda sağlanmalıdır.
www.tdsd.org.tr - Sitesinden alınmıştır |
